{"id":118,"date":"2026-10-23T16:53:00","date_gmt":"2026-10-23T16:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/?p=118"},"modified":"2026-10-23T16:53:00","modified_gmt":"2026-10-23T16:53:00","slug":"ataturk-ve-cumhuriyet-fikri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/ataturk-ve-cumhuriyet-fikri\/","title":{"rendered":"ATAT\u00dcRK VE CUMHUR\u0130YET F\u0130KR\u0130"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hepimizin bildi\u011fi gibi Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK d\u00fcnya tarihinde, d\u00f6neminin liderleri i\u00e7erisinden, akl\u0131yla ululu\u011fuyla, ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle, do\u011fa sevgisiyle, \u00e7ocuk sevgisiyle, kad\u0131na olan sayg\u0131s\u0131yla, \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6tesine ait fikirleriyle, okumas\u0131 ve yazmas\u0131 zay\u0131f olan bir\u00e7ok y\u00f6neticilerinin oldu\u011fu bir d\u00f6nemde 10.000\u2019e yak\u0131n betik (kitap) okuyarak (4.000 rakam\u0131 sadece k\u00fct\u00fcphanede bulunan ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n say\u0131s\u0131d\u0131r. Oysa ki \u00f6\u011frencilik hayat\u0131ndan beri okudu\u011fu ve ilerleyen d\u00f6nemlerde \u00e7al\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda \u00e7e\u015fitli ki\u015filer ve kurumlarda al\u0131p okuduktan sonra iade ettikleri kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.), bir\u00e7ok projenin fikir babas\u0131 olarak, 20\u2019nci ve 21\u2019nci y\u00fczy\u0131la ge\u00e7ebilen tek liderdir. \u00dcstelik di\u011fer liderler, kendi halklar\u0131 taraf\u0131ndan yok edilmenin ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131\u015fken, o daimi olarak budunun ve d\u00fcnyan\u0131n nabz\u0131nda canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilen d\u00fcnyadaki tek liderdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan bir\u00e7ok \u00fclkelerin temel politikalar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda programlar\u0131n\u0131n i\u00e7ine maddeler halinde gizlenmi\u015f bir\u00e7ok temel fikirlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. \u015e\u00fcphesiz bu fikirlerin sahibi Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019t\u00fcr. Bu temel fikirleri g\u00f6rebilmek i\u00e7in \u015f\u00fcphesiz Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fc \u00e7ok iyi anlamam\u0131z gerekiyor. Fakat emperyalist \u00fclkeler, hi\u00e7bir zaman T\u00fcrk Ulusunun yeniden uyanmas\u0131n\u0131 ve ba\u015far\u0131 anlam\u0131nda d\u00fcnyada zirve yapmas\u0131n\u0131 asla ve asla istemedikleri gibi, ge\u00e7mi\u015f tarihin sayfalar\u0131nda rafa kald\u0131rd\u0131klar\u0131 y\u00fcz y\u0131ll\u0131k i\u015fgal planlar\u0131n\u0131n da sekteye u\u011framas\u0131n\u0131 istemezler. Emperyalistlerin planlar\u0131 bizim sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar k\u0131sa zamana ait de\u011fildir. Bat\u0131l\u0131 emperyalistlerin y\u00fcz y\u0131ll\u0131k planlar\u0131 Bizans \u0130mparatorlu\u011funa, Roma \u0130mparatorlu\u011funa dayanmay\u0131p \u00e7a\u011flar \u00f6ncesine kadar uzan\u0131r. Yani k\u0131saca ezelden beri T\u00fcrk Ulusuna kar\u015f\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda bizler, ne yaz\u0131k ki hi\u00e7bir ilkesine ve fikirlerine sahip \u00e7\u0131kmaman\u0131n derin ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorken, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e Ortado\u011fu\u2019nun batakl\u0131\u011f\u0131na saplanm\u0131\u015f adeta yok olmak \u00fczereyiz. \u201cTarih tekerr\u00fcrden ibarettir\u201d s\u00f6z\u00fc sanki bug\u00fcnleri tekrar ya\u015fayabilece\u011fimizi anlatmak i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015ftir. Oysa ki tarihin ge\u00e7mi\u015finde sayfalara yaz\u0131lm\u0131\u015f olan derin olaylar\u0131n yeniden ve benzer bir \u015fekilde ya\u015fanmas\u0131 i\u00e7in insano\u011flu taraf\u0131ndan benzer hatalar\u0131n\u0131n tekrarlanmas\u0131 demektir. Ayn\u0131 hatalardan ders \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131p ki\u015fisel kayg\u0131lardan olu\u015fan, ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 and\u0131r. T\u00fcrk Ulusu i\u00e7in bilinmesi ve hi\u00e7bir zaman unutulmamas\u0131 gereken, kendine has k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle, diliyle, inanc\u0131yla, ekonomisiyle ve kendine \u00f6zg\u00fc e\u011fitimiyle bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>CUMHUR\u0130YET\u0130N ANLAMI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet kelimesi Arap\u00e7a, \u201ccumhur\u201d kelimesinden dilimize yerle\u015ferek bug\u00fcnk\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve dilimizde d\u00fc\u015f\u00fcrmedi\u011fimiz Cumhuriyet kelimesi olarak \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet, halk, ahali, b\u00fcy\u00fck kalabal\u0131k, halk\u0131n kendi kendini y\u00f6netmesi anlam\u0131na gelir. Cumhur, toplu bir h\u00e2lde bulunan kavim yahut millet demektir. Cumhur-i devlet veya sadece cumhuriyet iktidar\u0131n millet toplulu\u011funa, umuma ait oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6ren devlet \u015fekli demektir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyette esas kural se\u00e7imdir. Cumhuriyet, en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcnden en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne kadar devlet hizmetlerinin hepsinde veraset usul\u00fcn\u00fc kesin olarak reddeder, bu usul yerine se\u00e7im ve tayin usul\u00fcn\u00fc koyar. Yani halk\u0131n kendisini y\u00f6netece\u011fi bir liderin s\u00f6z sahibi olmas\u0131na karar verir. B\u00f6yle bir karar\u0131n da sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde verilebilmesi i\u00e7in, yine \u015f\u00fcphesiz Cumhuriyet kavram\u0131n\u0131n beraberinde getirdi\u011fi yenilikleri i\u00e7sel anlamda bilmek gerekir. Aksi durumda ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi gelecekte de rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi tehlike \u00e7anlar\u0131n\u0131 \u00e7alarak, diktat\u00f6r bir sisteme d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. B\u00f6yle bir sistemde, ulus kavram\u0131 as\u0131l \u00f6nemini \u00e7oktan kaybetmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet devlet reisli\u011finde yaln\u0131z veraseti de\u011fil, kayd\u0131 hayat \u015fart\u0131n\u0131 da reddeder. \u0130ktidara se\u00e7imle gelmi\u015f olsa bile devlet reisinin b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fc boyunca devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131nda kalmas\u0131 \u015fart\u0131, cumhuriyet rejiminin mant\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015famaz. Cumhuriyet dar ve geni\u015f anlamda kullan\u0131l\u0131r. Geni\u015f anlamda cumhuriyette, egemenlik toplulu\u011fun b\u00fct\u00fcn\u00fcne, millete aittir. Dar anlamda cumhuriyette ise sadece devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruya veya dolayl\u0131 olarak halk taraf\u0131ndan belirli bir s\u00fcre i\u00e7in se\u00e7ilmesi anla\u015f\u0131l\u0131r. Cumhuriyet bir devlet veya h\u00fck\u00fbmet \u015fekli olarak da ifade edilebilir. 1921 Anayasam\u0131z\u0131n 29 Ekim 1923\u2019te yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011finde, \u201ccumhuriyet\u201d bir h\u00fck\u00fbmet \u015fekli olarak ifade edildi\u011fi h\u00e2lde, 1924 ve 1961 Anayasalar\u0131m\u0131zda, \u201ccumhuriyet\u201d bir devlet \u015fekli olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Devlet \u015fekli olarak cumhuriyette egemenlik dar veya geni\u015f bir kitleye aittir ve devlet ba\u015fkan\u0131 da bu kitle i\u00e7inden se\u00e7ilir. Egemenli\u011fin sahibi kitle, muayyen bir s\u0131n\u0131f ise bu t\u00fcr cumhuriyetlere, \u201caristokratik cumhuriyet\u201d veya ba\u015fka bir deyimle \u201cse\u00e7kinler cumhuriyeti\u201d denilir. Kitle, egemenli\u011fe sahip topluluk, halk dedi\u011fimiz geni\u015f ve dar kapsaml\u0131 bir topluluk ise buna da demokratik cumhuriyet ad\u0131 verilir.(1) Modern anlamda cumhuriyet demokrasinin en geli\u015fmi\u015f \u015feklidir. Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019e g\u00f6re \u201cDemokrasi prensibinin en asri ve mant\u0131ki tatbikini temin eden h\u00fck\u00fbmet \u015fekli, cumhuriyettir. (2)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Demokrasi ile cumhuriyetin yak\u0131n ilgisi vard\u0131r. Her demokratik rejim, cumhuriyet olmamakla beraber, demokrasinin en geli\u015fmi\u015f \u015fekli, en ileri h\u00fcviyeti ile g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc cumhuriyetle sa\u011flan\u0131r. Demokrasi, devletin en y\u00fcksek organ\u0131ndan en a\u015fa\u011f\u0131 basamaklar\u0131na kadar halk iradesinin egemenli\u011fine dayan\u0131r. Cumhuriyeti ya\u015fatacak ve ayakta tutacak tek kuvvet ise yurtta\u015f\u0131n siyasal olgunlu\u011funa ve ahlaki de\u011ferine dayanan kamu yarar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Bu y\u00f6n\u00fc ile cumhuriyet bir ki\u015fi veya z\u00fcmre yarar\u0131na de\u011fil, kamu yarar\u0131na dayanan ve kamu yarar\u0131na g\u00f6re y\u00f6netilen devlet \u015feklidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>KAM\u00c2L ATAT\u00dcRK\u2019\u00dcN USUNDAK\u0130 CUMHUR\u0130YET F\u0130KR\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin tarihi, kurucusu Ulu Ka\u011fan Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK ile yak\u0131ndan ilgilidir. Ortaya g\u00fc\u00e7le at\u0131lan ve ger\u00e7ekle\u015fen cumhuriyet fikri Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019te ilk defa nerede ve nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r? Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan \u00f6nce yeni kurulan devletin cumhuriyete y\u00f6nelece\u011fini Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK ne zaman kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Yerli ve yabanc\u0131 yazarlar, Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn Cumhuriyet\u2019in ilan\u0131ndan \u00f6nce, cumhuriyete nerede ve ne zaman karar verdi\u011fi sorunu s\u0131k s\u0131k dile getirmi\u015flerdir. Souvenirs du Gazi Mustafa Kemal Pasha adl\u0131 incelemesinin \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde Jean Deny, \u201cMustafa Kemal acaba, saltanat\u0131n ve arkas\u0131ndan halifeli\u011fin sona eri\u015fini ve cumhuriyet rejiminin kurulmas\u0131n\u0131 her vakit d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr?\u201d sorusunu sorar. Ayn\u0131 soru, Yakup Kadri Karaosmano\u011flu\u2019nun Ulus\u2019ta yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir makalesinin de konusu olmu\u015ftur: \u201cGen\u00e7 Harbiyeli Mustafa Kemal cumhuriyet\u00e7ili\u011fi kimden \u00f6\u011frenmi\u015ftir?\u201d(3) T\u00fcrk devrim tarihi dersi hocalar\u0131ndan Prof. Dr. Mahmut Esat Bozkurt Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn Cumhuriyet\u2019i emanet etti\u011fi T\u00fcrk gen\u00e7li\u011fine, cumhuriyete kadar yol veren millet h\u00e2kimiyet\u00e7ili\u011finin geli\u015fmelerinin gen\u00e7li\u011fe okutulmas\u0131 ve anlat\u0131lmas\u0131 gere\u011fi ile, Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn yaveri Mazhar M\u00fcfit Kansu\u2019dan 31. 03. 1934 tarihli bir mektupla bu geli\u015fmeleri sormaktad\u0131r.(4) \u201cGen\u00e7 Harbiyeli Mustafa Kemal cumhuriyet\u00e7ili\u011fi kimden \u00f6\u011frenmi\u015fti?\u201d sorusuna cevap bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan Yakup Kadri Karaosmano\u011flu cumhuriyetin Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019e \u00f6zg\u00fc orijinalitesi \u00fczerinde durmaktad\u0131r. Yakup Kadri Karaosmano\u011flu, cumhuriyet fikrinin do\u011fu\u015funda Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK \u00fczerinde Frans\u0131z \u0130nk\u0131lab\u0131\u2019n\u0131n fikir hareketlerinin etkisi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndad\u0131r.(5) Ali Fuat Cebesoy S\u0131n\u0131f Arkada\u015f\u0131m ATAT\u00dcRK adl\u0131 eserinde Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn 1902 y\u0131l\u0131nda hen\u00fcz Harp Akademisinin birinci s\u0131n\u0131f\u0131nda bulundu\u011fu s\u0131rada, Osman Nazmi Pa\u015fa ile Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin gelece\u011fi \u00fczerinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir konu\u015fmay\u0131 naklederek Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn bat\u0131l\u0131 anlamda y\u00f6netimden bahsetti\u011fi, ink\u0131lap s\u00f6z\u00fcn\u00fc dile getirdi\u011fini belirterek dikkati \u00e7ekmektedir.(6) Ord. Prof. Enver Ziya Karal, Ali Fuat Cebesoy\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmede, Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn Osman Niz\u00e2mi Pa\u015fa ile konu\u015fmada s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bat\u0131l\u0131 anlamda y\u00f6netimle, Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn maksad\u0131n\u0131n yeni bir devlet d\u00fczeni oldu\u011funu, ifade etmi\u015ftir.(7) Ayr\u0131ca Ali Fuat Cebesoy, yine S\u0131n\u0131f Arkada\u015f\u0131m ATAT\u00dcRK adl\u0131 eserinde, Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn top\u00e7u staj\u0131 yapmak \u00fczere \u015eam\u2019a gitmeden \u00f6nce 1905\u2019te arkada\u015f \u00e7evresinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da \u201cBu dava, y\u0131k\u0131lmak \u00fczere bulunan bir imparatorluktan bir T\u00fcrk Devleti \u00e7\u0131karma davas\u0131d\u0131r.\u201d dedi\u011fini yazmaktad\u0131r.(8)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ord. Prof. Enver Ziya Karal, yeni kurulacak devletin cumhuriyet olaca\u011f\u0131 yolunda Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerine temasla bunu tarih\u00ee geli\u015fmeye de uygun olarak a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn en be\u011fendi\u011fi devlet \u015fekli olarak cumhuriyeti, 1906 y\u0131l\u0131nda bir olay vesilesiyle dile getirdi\u011fini, M\u00fcnir Hayri Egeli kitab\u0131nda a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1906 y\u0131l\u0131nda Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK Suriye\u2019de bulunuyordu. Orada onun iki yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Mazhar M\u00fcfit Bey ile Halil Bey\u2019di. Halil Bey Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn cumhuriyet ile ilgili hat\u0131ras\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle nakletmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYa culusu hurmayun veya veladeti humayun \u015fenlikleri yap\u0131l\u0131yordu. Mustafa Kemal ile beraber donanmay\u0131 seyretmeye \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131k. Birden kolumu tuttu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2018Halil\u2019 dedi, bir adam i\u00e7in b\u00f6yle donanma yapmak budalal\u0131k, de\u011fil mi? Bu millet kendi kurtulu\u015fu i\u00e7in \u015fenlik yapabilir. Nihayet, kendisine pek b\u00fcy\u00fck hizmetler etmi\u015f olan bir adam i\u00e7in \u015fenlik yapabilir, diyelim. Fakat Hanedan\u0131 Ali Osman i\u00e7in de kazara baz\u0131lar\u0131 bu memlekete hizmet etti diye onun nesline neden donanma yap\u0131ls\u0131n. Padi\u015fah d\u00fcnyaya gelmekle memlekete hay\u0131rlar m\u0131 geldi? Padi\u015fah da kim oluyormu\u015f? Padi\u015fahl\u0131k da ne demekmi\u015f?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Halil bu soruya \u015fu cevab\u0131 veriyor:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Peki memleketi nas\u0131l idare edece\u011fiz? Sultan Hamit fenad\u0131r. Seninle beraberim. Ama o giderse gene bir padi\u015fah laz\u0131m, diyecek oldum. Buna fena h\u00e2lde k\u0131zd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Neden mutlaka padi\u015fah fikrine saplan\u0131yorsun Halil, diye ba\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyet yapar\u0131z.\u201d(9)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1906 y\u0131l\u0131nda cereyan eden bu olaydan iki y\u0131l sonra Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131n\u0131 izleyen g\u00fcnlerde buna benzer bir hat\u0131ra da Selanik\u2019te cereyan etmi\u015ftir. Mustafa Kemal\u2019in \u0130van Manolef\u2019a Me\u015frutiyet\u2019ten \u00f6nce Selanik\u2019te s\u00f6yledikleri de dikkat \u00e7ekicidir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBir g\u00fcn gelecek, ben hayal zannetti\u011finiz b\u00fct\u00fcn ink\u0131laplar\u0131 ba\u015faraca\u011f\u0131m. Mensup oldu\u011fum millet bana inanacakt\u0131r. Saltanat y\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Din ve devlet birbirinden ayr\u0131lmal\u0131, \u015farktan benli\u011fimiz ayr\u0131larak bat\u0131 medeniyetine aktarmal\u0131y\u0131z. Kad\u0131n ve erkek \u00fczerindeki farklar silinerek yeni bir i\u00e7timai nizam kurmal\u0131y\u0131z. Garp medeniyetine girmemize mani olan yaz\u0131y\u0131 atarak Latin k\u00f6k\u00fcnden bir alfabe se\u00e7meli, k\u0131l\u0131k k\u0131yafetimize kadar her \u015feyimizle garpl\u0131lara uymal\u0131y\u0131z.\u201d(10)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Selanik\u2019te Beyazkule kar\u015f\u0131s\u0131nda asker\u00ee bir kul\u00fcpte verilen bir konferanstan sonra, Mustafa Kemal ve baz\u0131 arkada\u015flar\u0131 kul\u00fcp lokantas\u0131nda konu\u015fmaya dalm\u0131\u015flard\u0131. Konferans\u00e7\u0131n\u0131n gen\u00e7 Mustafa Kemal hakk\u0131ndaki konu\u015fmalar\u0131 kendisini \u00e7ok duyguland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r ve co\u015fturmu\u015ftur. Mustafa Kemal;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u0130nk\u0131lab\u0131 ikmal etmek laz\u0131md\u0131r. Biz bunu yapabiliriz. Ben bunu yapaca\u011f\u0131m&#8230; Evet, ink\u0131lap yapaca\u011f\u0131z. Bug\u00fcne kadar yap\u0131lan ink\u0131lap kafi say\u0131lmaz. Fazlas\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131z.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha sonra arkada\u015flar\u0131na devlet hizmetleri veren gen\u00e7 Erkan\u0131harp Kola\u011fas\u0131 Mustafa Kemal arkada\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn bu i\u015flerin i\u00e7inde \u201cSen ne olacaks\u0131n?\u201d sorusuna \u015fu cevab\u0131 vermi\u015ftir: \u201cBen mi? Ben de bu s\u00f6zleri o makamlara koyabilen olaca\u011f\u0131m.\u201d(11) Bu konu\u015fmalar 1937 y\u0131l\u0131nda \u00c7ankaya\u2019da Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK\u2019ten naklen Prof. Dr. A. Afet \u0130nan taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hat\u0131ralarda dikkatimizi \u00e7eken 1908 tarihinde yap\u0131lan me\u015frutiyet ink\u0131lab\u0131n\u0131n gen\u00e7 kola\u011fas\u0131 Mustafa Kemal\u2019i tatmin etmedi\u011fi ve ink\u0131lab\u0131 bizzat kendisinin tamamlayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmesidir. \u00d6nemli bir di\u011fer nokta da bu konu\u015fmalarda devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 vazifesini \u00fczerine alaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmesidir. O g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde bu konu\u015fmalardan \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m\u0131z neticeler me\u015fruti idarenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cink\u0131lap yapaca\u011f\u0131z, daha fazlas\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131z\u201d, derken me\u015fruti monar\u015finin \u00f6tesinde ondan daha ileri, cumhuriyetin kastedildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mustafa Kemal\u2019in \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde geli\u015fen yeniliklerle birlikte halk taban\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde kendini g\u00f6stermi\u015ftir. Bunun as\u0131l sebepleri ise gerek Frans\u0131z devriminin getirdi\u011fi yenilikler, gerek ise sanayi devriminin getirdi\u011fi yeniliklerdir. Bu d\u00f6nemde sanayi devriminin r\u00fczgar\u0131yla \u00fcretim fazlas\u0131n\u0131n sonucu yeni pazar aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucunda d\u00fcnyan\u0131n yeniden payla\u015f\u0131lmas\u0131 sanc\u0131s\u0131 ba\u015f g\u00f6sterdi. Bu da d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n patlamas\u0131na neden oldu. Ba\u015fta Frans\u0131z devrimi sonras\u0131nda geli\u015fen r\u00f6nesans hareketleri sonucu feodalite \u00fclkeler geli\u015fen yenilikler kar\u015f\u0131s\u0131nda yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir. Ba\u015fta Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu olmak \u00fczere, di\u011fer vars\u0131l olmayan \u00fclkeler, gerek askeri alanda gerek, ekonomi alanda tam anlam\u0131yla yok olma noktas\u0131na gelmi\u015flerdi. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde geli\u015fen fikir ak\u0131mlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda uzak kalamayan, kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer, zaman i\u00e7erisinde d\u00fcnya y\u00f6netimlerine y\u00f6n verecek konumlara ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte Mustafa Kemal tam da bu d\u00f6nemde de\u011fi\u015fen d\u00fcnya siyasetini yak\u0131ndan takip ederek, her alanda fikir edinerek, T\u00fcrk Ulusunun kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f \u00f6z\u00fcn\u00fc kavrayarak, yeniden alevlendirmi\u015ftir. \u015e\u00fcphesiz kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde usunda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim \u015feklini ortaya koyamazd\u0131. Bunun i\u00e7in siyasi ve sosyolojik ko\u015fullar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekliydi. Verilen kurtulu\u015f m\u00fccadelesinin zaferle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, siyasi anlamda tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ulusal antla\u015fmalar birer birer imza edildi. Bu antla\u015fmalardan en \u00f6nemlisi olan Lozan Bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 24 Temmuz 1923 g\u00fcn\u00fc imza edilerek yeni kurulan T\u00fcrkiye Devleti\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaca onaylanm\u0131\u015f oluyordu. Zira bu antla\u015fma Kam\u00e2l Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn ifadesiyle &#8220;T\u00fcrk milleti aleyhine as\u0131rlardan beri haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve Sevr Antla\u015fmas\u0131&#8217;yla tamamland\u0131\u011f\u0131 zannedilmi\u015f b\u00fcy\u00fck bir suikast\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ifade eden bir vesika&#8221; idi.\u201d \u201cBu sebeple Osmanl\u0131 devrine ait tarihte benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir siyas\u00ee hezimeti adeta y\u0131rtarak \u00e7\u00f6p kutusuna att\u0131lar.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">13 Ekim 1923&#8217;de Ankara, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi karar\u0131 ile T\u00fcrkiye Devleti&#8217;nin H\u00fck\u00fcmet Merkezi oldu. Art\u0131k mevcut y\u00f6netimin isminin de a\u00e7\u0131k\u00e7a ifadesi ve il\u00e2n\u0131 gerekiyordu. Nihayet 29 Ekim 1923&#8217;te TBMM taraf\u0131ndan kabul edilen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile Cumhuriyet il\u00e2n olundu. Bu sonucu takiben Ankara Milletvekili Mustafa Kemal Pa\u015fa, oy birli\u011fi ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti&#8217;nin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. Cumhuriyetin il\u00e2n\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fen bu b\u00fcy\u00fck siyasi devriminin yan\u0131 s\u0131ra devlet \u00f6rg\u00fct\u00fc ve toplum y\u00f6netiminin de \u00e7a\u011fda\u015f devlet anlay\u0131\u015f\u0131na uygun olarak d\u00fczenlenmesi gerekiyordu. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f i\u00e7inde halifeli Cumhuriyet s\u00f6z konusu olamazd\u0131. Bu sebeple 3 Mart 1924&#8217;te art\u0131k hi\u00e7bir l\u00fczumu kalmayan, aksine zararl\u0131 bir kurulu\u015f halini alm\u0131\u015f bulunan halifelik de kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve son halifeyle beraber Osmanl\u0131 hanedan\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Art\u0131k devletin modern bir \u015fekil almas\u0131 ve milletin \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k seviyesine en k\u0131sa zamanda eri\u015febilmesi yolunda b\u00fcy\u00fck devrimler birbirini takibe ba\u015flad\u0131. Bu devre esnas\u0131nda \u015fapka ve k\u0131yafet devrimleri yap\u0131ld\u0131. Halk\u0131 uyu\u015fuklu\u011fa sevk ederek her t\u00fcrl\u00fc hayat enerjisini yok eden tekkeler, zaviyeler, t\u00fcrbeler kapat\u0131ld\u0131; \u015eeriye ve Evkaf Vek\u00e2leti kald\u0131r\u0131ld\u0131. L\u00e2ik devlet prensibi kabul edilerek din ve devlet i\u015fleri kesin olarak birbirinden ayr\u0131ld\u0131. Hukuk alan\u0131nda, \u015feriye mahkemeleri ve Mecelle kald\u0131r\u0131larak T\u00fcrk Meden\u00ee Kanunu&#8217;yla beraber bir\u00e7ok yeni kanunlar kabul edildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lim ve k\u00fclt\u00fcr i\u015flerine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verildi; T\u00fcrk Tarih Kurumu ve T\u00fcrk Dil Kurumu kurularak T\u00fcrk tarihi ve T\u00fcrk dili \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. Medreseler kapat\u0131larak \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fc benimseyen Cumhuriyet okullar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. E\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde, l\u00e2ik ve mill\u00ee bir yol takip edildi. Kam\u00e2l Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn en b\u00fcy\u00fck eserlerinden biri olan harf ink\u0131l\u00e2b\u0131 meydana geldi; Arap harfleri terk edilerek L\u00e2tin harfleri esas\u0131na dayanan T\u00fcrk alfabesi yap\u0131ld\u0131. \u00dcniversite&#8217;de de b\u00fcy\u00fck bir reform ger\u00e7ekle\u015ftirilerek ona \u00e7a\u011fda\u015f bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazand\u0131r\u0131ld\u0131; bu arada ihtiya\u00e7 duyulan \u00e7e\u015fitli fak\u00fclteler ve k\u00fcrs\u00fcler a\u00e7\u0131ld\u0131. Uluslararas\u0131 takvim, saat ve rakamlar kabul edildi. Kad\u0131n hukukunda reform yap\u0131larak T\u00fcrk kad\u0131n\u0131na se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>CUMHUR\u0130YET D\u00d6NEM\u0130 E\u011e\u0130T\u0130M<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E\u011fitim ve \u00f6\u011fretim, insan ve toplum hayat\u0131n\u0131n en \u00f6nemli a\u015famalar\u0131ndan biri, toplumun gelece\u011fini \u015fekillendiren en \u00f6nemli unsur ve modern devletlerin siyasi, iktisadi ve sosyal geli\u015fmesini sa\u011flayacak itici g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Modern devletler geleceklerini y\u00f6nlendirmek i\u00e7in e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleme, ilkelerini belirleme, kontrol alt\u0131na alma ve planlama zorunlulu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti de bir modern devlet olman\u0131n gere\u011fi olarak e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimi anayasas\u0131nda da ifade ederek kamu g\u00f6revi olarak \u00fcstlenmi\u015ftir. Tanzimat D\u00f6neminden itibaren T\u00fcrk E\u011fitim Sistemi bir d\u00fczenleme, planlama ve hukuki altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturma s\u00fcrecine girmi\u015ftir. Osmanl\u0131 E\u011fitim Sisteminin son d\u00f6nemlerinde iyice belirginle\u015fen \u00e7ok ba\u015fl\u0131, denetimsiz ve plans\u0131z e\u011fitim uygulamalar\u0131 Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131l\u0131\u015f s\u00fcrecinde de etkili olmu\u015ftur. Osmanl\u0131 e\u011fitimcileri zaman zaman e\u011fitim planlamas\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131larsa da sistem bu konuda ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131na imkan vermemi\u015ftir. Osmanl\u0131 E\u011fitim Sisteminin olumsuzluklar\u0131 \u00f6zellikle \u0130ttihat ve Terakki D\u00f6neminde bir d\u00fczelme s\u00fcrecine girdiyse de i\u00e7 ve d\u0131\u015ftaki yo\u011fun siyasi ortam bu s\u00fcreci engellemi\u015ftir. Osmanl\u0131 E\u011fitim Sisteminin olumsuzluklar\u0131n\u0131 devralan Cumhuriyetin y\u00f6neticileri ve e\u011fitimcileri ge\u00e7mi\u015fteki tecr\u00fcbelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n mutlaka d\u00fczenlenmesi gere\u011fini kavram\u0131\u015flard\u0131r. Kam\u00e2l Atat\u00fcrk, \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n en kritik g\u00fcnlerinde bir yandan cumhuriyetimizi kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, di\u011fer yandan mill\u00ee e\u011fitim sistemimizin esaslar\u0131n\u0131 belirleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir. E\u011fitim alan\u0131nda ba\u015flat\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n planlanmas\u0131nda ve mill\u00ee e\u011fitim sistemimizin geli\u015ftirilmesinde Birinci Maarif Kongresi ve Heyet-i \u0130lmiye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK, 1921 y\u0131l\u0131nda Ankara&#8217;da toplanan 1. Maarif Kongresi&#8217;nin e\u011fitim tarihimiz i\u00e7inde \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Bu kongre okul ve \u00f6\u011frenci mevcudunu tespit etmek, bu konuda yap\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirlemek ve e\u011fitime mill\u00ee bir y\u00f6n vermek amac\u0131yla toplanm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitim tarihimizde bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmesi gereken bu kongrede Kam\u00e2l Atat\u00fcrk, e\u011fitim, bilim ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, yap\u0131lacak ink\u0131laplar\u0131n esaslar\u0131n\u0131, \u00f6\u011fretmenler i\u00e7in neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve onlardan neler bekledi\u011fini anlatan tarih\u00ee bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitimin temel ilkeleri olarak milli, merkeziyet\u00e7i ve laik bir e\u011fitimi kabul etmi\u015flerdir. E\u011fitimin uygulamalar\u0131n\u0131 da Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 cumhuriyetin kurulu\u015fundan itibaren e\u011fitimle ilgili \u00f6nemli sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, bu sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek amac\u0131yla kendi kurumu i\u00e7inde \u00f6nemli te\u015fkilatlar olu\u015fturmu\u015ftur. Bu te\u015fkilatlar\u0131n i\u00e7inde en \u00f6nemlilerinden birisi de Milli E\u011fitimin planlanmas\u0131, program, m\u00fcfredat ve periyodik hedeflerin belirlendi\u011fi siyasi otoritenin d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitimcilerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, fikir ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ifade edildi\u011fini Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dan\u0131\u015fma organ\u0131 olan Milli E\u011fitim \u015e\u00fbras\u0131d\u0131r. 22 Haziran 1933 tarih ve 2287 say\u0131l\u0131 kanunla hukuki stat\u00fcs\u00fcne kavu\u015fan ve Milli E\u011fitim Merkez Te\u015fkilat\u0131n\u0131n daimi bir kurumu haline gelen Milli E\u011fitim \u015e\u00fbras\u0131 e\u011fitim tarihimizde \u00f6nemli geli\u015fmelere imza atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cumhuriyetle birlikte, ekonomik hareketlere \u00f6nem verildi. 1923 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de ilk defa olarak, bir iktisat kongresi toplanarak, memleketin ekonomik problemleri g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Zira\u00ee faaliyetler geni\u015fletildi; ticaret ve mill\u00ee sanayi geli\u015ftirildi. Sa\u011fl\u0131k i\u015flerine \u00f6nem verildi. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu kuruldu. Yeni T\u00fcrkiye Devleti&#8217;nin temeli olan b\u00fct\u00fcn bu devrimlere &#8220;Atat\u00fcrk Devrimleri&#8221; ad\u0131 verildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ulunay G\u00d6KT\u00dcRK<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u0130R \u00d6D: 11707<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">28 Ekim 2017<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">YARARLANILAN KAYNAKLAR:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1) KOCAT\u00dcRK, Utkan; ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn Fikir ve D\u00fc\u015f\u00fcnceleri, Ankara<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2) TEZER, \u015e\u00fckr\u00fc; ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn Hat\u0131ra Defteri, Ankara, 1972.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3) \u0130NAN, A. Afet; Medeni Bilgiler ve M. Kemal ATAT\u00dcRK\u2019\u00fcn El Yaz\u0131lar\u0131, Ankara, 1969.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4) \u0130NAN, A. Afet; ATAT\u00dcRK Hakk\u0131nda Hat\u0131ralar ve Belgeler, II. Bask\u0131, Ankara, 1968.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5) KANSU, Mazhar M\u00fcfit; Erzurum\u2019dan \u00d6l\u00fcm\u00fcne Kadar ATAT\u00dcRK\u2019le Beraber, c. I, Ankara, 1966.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6) KARAOSMANO\u011eLU, Yakup Kadri; Ulus, 13 Haziran 1961.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7) ARSEL, \u0130lhan; T\u00fcrk Anayasa Hukukunun Umumi Esaslar\u0131, Ankara,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">8) BORAK, Sadi; Bilinmeyen Y\u00f6nleriyle ATAT\u00dcRK, \u0130stanbul, 1966.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">9) CEBESOY, Ali Fuat; S\u0131n\u0131f Arkada\u015f\u0131m ATAT\u00dcRK,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D\u0130PNOTLAR:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1) Ali Fuad Ba\u015fgil; Esas Te\u015fkilat Hukuku, c. I, T\u00fcrkiye Siyasi Rejimi ve Anayasa Prensipleri, Fasik\u00fcl 1, \u0130stanbul, 1960, s. 216-217.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2) A. Afet \u0130nan; Medeni Bilgiler ve M. Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn El Yaz\u0131lar\u0131, Ankara, 1969, s. 32.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3) Yakup Kadri Karaosmano\u011flu; Ulus, 13 Haziran 1961.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4) Mazhar M\u00fcfit Kansu; Erzurum\u2019dan \u00d6l\u00fcm\u00fcne Kadar Atat\u00fcrk\u2019le Beraber, c. I, Ankra 1966, s. 73-74.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5) Karaosmano\u011flu; Ulus, 13 Haziran 1961.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6) Ali Fuat Cebesoy; S\u0131n\u0131f Arkada\u015f\u0131m Atat\u00fcrk, \u0130stanbul, 1967, s. 108.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7) Enver Ziya Karal; Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet\u2019in Duyurulmas\u0131, T\u00fcrk Dili, S. 278, Kas\u0131m 1974, s. 837-883.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">8) Ali fuat Cebesoy; s. 108.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">9) M\u00fcnir Hayri Egeli; Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Bilinmeyen Hat\u0131ralar\u0131, \u0130stanbul, 1954, s. 34-35.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10) Sadi Borak; Bilinmeyen Y\u00f6nleriyle Atat\u00fcrk, \u0130stanbul, s. 22.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">11) A. Afet \u0130nan; Atat\u00fcrk Hakk\u0131nda Hat\u0131ralar ve Belgeler, II. Bask\u0131, Ankara, 1968, s. 75-76.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hepimizin bildi\u011fi gibi Kam\u00e2l ATAT\u00dcRK d\u00fcnya tarihinde, d\u00f6neminin liderleri i\u00e7erisinden, akl\u0131yla ululu\u011fuyla, ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle, do\u011fa sevgisiyle, \u00e7ocuk sevgisiyle, kad\u0131na olan sayg\u0131s\u0131yla, \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6tesine ait fikirleriyle, okumas\u0131 ve yazmas\u0131 zay\u0131f olan bir\u00e7ok y\u00f6neticilerinin oldu\u011fu bir d\u00f6nemde 10.000\u2019e yak\u0131n betik (kitap) okuyarak (4.000 rakam\u0131 sadece k\u00fct\u00fcphanede bulunan ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n say\u0131s\u0131d\u0131r. Oysa ki \u00f6\u011frencilik hayat\u0131ndan beri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-118","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilarim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions\/119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ulunaygokturk.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}